Blog #12 Ad Watt

8 juli 2025

Koelkasten en warmtepompen, we gebruiken ze dagelijks, maar weet je eigenlijk welke stoffen daarin zitten? Koudemiddelen zijn essentieel voor deze apparaten, maar er is veel veranderd sinds de eerste koelkast werd uitgevonden. Laten we eens kijken naar de geschiedenis en toekomst van deze stoffen, en waar je op moet letten als je bijvoorbeeld een warmtepomp overweegt. 

De eerste koelkasten: Ammoniak en propaan 
Vroeger waren koudemiddelen simpel: stoffen zoals ammoniak en koolwaterstoffen (propaan, butaan). Effectief, maar niet zonder risico’s. Ammoniak is giftig en propaan en butaan zijn brandbaar. Toch scoren deze stoffen milieuvriendelijk: ze hebben een lage impact op het broeikaseffect (GWP = 0 tot 3) en tasten de ozonlaag niet aan. 

De overgang naar synthetische middelen 
Om de nadelen van giftigheid en brandbaarheid te omzeilen, werden in de vorige eeuw synthetische koudemiddelen ontwikkeld. Dit leek een gouden oplossing, maar bracht nieuwe problemen met zich mee. Deze stoffen bevatten chloor, dat de ozonlaag aantast, en hadden een extreem hoge bijdrage aan het broeikaseffect (GWP van duizenden keren hoger dan CO2). Inmiddels zijn veel van deze stoffen verboden, maar er zijn nog steeds installaties die ermee werken. 

De nieuwste generatie koudemiddelen 
Om de schade aan de ozonlaag te verminderen, kwam een nieuwe generatie koudemiddelen zonder chloor. Deze hebben geen impact op de ozonlaag (ODP = 0), maar blijven een hoge GWP hebben. Denk hierbij aan R32, dat veel wordt gebruikt in goedkope warmtepompen. Hoewel deze stoffen efficiënt werken, worden ze op korte termijn uitgefaseerd vanwege hun milieubelasting. 

Nu kijken fabrikanten naar natuurlijkere opties, zoals propaan (terug van weggeweest) en CO2. Beide zijn veelbelovende alternatieven. Propaan maakt hogere temperaturen mogelijk in warmtepompen – ideaal voor oudere woningen. CO2 heeft een GWP van slechts 1, wat het een extreem duurzaam koudemiddel maakt. 

Waar moet je op letten bij de aanschaf van een warmtepomp? 
Er zijn een paar belangrijke dingen om in gedachten te houden als je een warmtepomp overweegt: 

• Goedkoop is niet altijd beter: Veel betaalbare modellen gebruiken nog synthetische middelen zoals R32. Vanaf 2027 zijn deze verboden in nieuwe installaties. 

• Onderhoudsproblemen: Voor oudere koudemiddelen zijn gecertificeerde monteurs nodig. Dit kan betekenen dat onderhoud duurder wordt of dat je langer moet wachten op een reparatie. 

• Kijk naar de toekomst: Kies een warmtepomp die werkt met propaan of CO2. Dit zijn duurzamere opties die beter voorbereid zijn op nieuwe wet- en regelgeving. 

Toekomst: Natuurlijk is de weg vooruit 
De trend is duidelijk: fabrikanten stappen over op natuurlijke koudemiddelen. Propaan en CO2 zijn milieuvriendelijker en efficiënter. Ze helpen niet alleen je huis te verwarmen, maar ook om de impact op het milieu te beperken. 

Wetgeving: 

Bron: “VERORDENING (EU) 2024/573 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 7 februari 2024 betreffende gefluoreerde broeikasgassen” 

In artikel 11, lid 1, bedoelde verbodsbepalingen inzake het in de handel brengen 

• STATIONAIRE KLIMAATREGELINGSAPPARATUUR EN STATIONAIRE WARMTEPOMPEN 

• (b) klimaatregelingsapparatuur met stekkeraansluiting voor gebouwen, monoblokklimaatregelingsapparatuur, andere autonoom opererende klimaatregelingsapparatuur en autonoom opererende warmtepompen, met een nominale capaciteit van maximaal 12 kW die gefluoreerde broeikasgassen met een GWP van 150 of meer bevat(ten), behalve indien dat nodig is om aan veiligheidseisen te voldoen. Indien er op grond van veiligheidseisen op het bedrijfsterrein geen gefluoreerde broeikasgassen met een GWP van minder dan 150 kunnen worden gebruikt, bedraagt de GWP-grenswaarde 750; 

• Ingangsdatum verbod: 01-01-2027 

• (c) klimaatregelingsapparatuur met stekkeraansluiting voor gebouwen, monoblokklimaatregelingsapparatuur, andere autonoom opererende klimaatregelingsapparatuur en autonoom opererende warmtepompen, met een nominale capaciteit van maximaal 12 kW die gefluoreerde broeikasgassen bevat(ten), behalve indien dat nodig is om aan veiligheidseisen te voldoen. Indien er op grond van veiligheidseisen op het bedrijfsterrein geen alternatieven voor gefluoreerde broeikasgassen kunnen worden gebruikt, bedraagt de GWP-grenswaarde 750; 

• Ingangsdatum verbod: 01-01-2032  

Kort samengevat: 

• Per 01-01-2027 zijn alleen koelmiddelen in warmtepompen toegestaan tot een GWP van 150. Hiermee vervalt dus de toepassing van het gebruikelijke R32 en zijn alleen v.w.b. synthetische koelmiddelen gefluoriseerde koolwaterstoffen uit de 4e generatie toegestaan. 

• Per 01-01-2032 zijn voor warmtepompen GEEN gefluoriseerde koolwaterstoffen meer toegestaan. 

_________
Meer weten?

Wil je meer van dit soort inzichten? Word lid van onze energiecoöperatie en abonneer je op onze nieuwsbrief. Zo ben je altijd op de hoogte en ontvang je regelmatig nieuwe Ad Watt blogs over slimme energie, kostenbesparing en duurzame keuzes! 

Over Ad Watt
Techniek en cijfertjes: dat is waar Ad Watt energie van krijgt. Namens onze energiecoöperatie Holtenergie schrijft hij blogs over uiteenlopende technieken om de energietransitie vorm te geven en wat dat voor jou persoonlijk betekent. 

Heb je een vraag voor Ad Watt? Mail dan naar adwatt@holtenergie.nl